Stefan Żeromski

TWÓRCZOŚĆ STEFANA ŻEROMSKIEGO

- Zbiory prozy: Opowiadania opublikowane pod pseudonimem Maurycy Zych (1895, m.in. Doktor Piotr, Siłaczka) oraz Rozdziobią nas kruki, wrony... (1895) nawiązujące do powstania styczniowego;
- Utwory powieściowe (1898, dłuższe opowiadania, np. O żołnierzu tułaczu, Promień);
- Powieści społeczno-obyczajowe: Syzyfowe prace (1897), Ludziebezdomni (tom 1-2, 1899, z datą 1900);
- Napisana w 1904 roku wielka powieść historyczna z okresu wojen napoleońskich Popioły ustaliła ostatecznie reputacje Żeromskiego (tom 1-4, 1904) oraz "klechda" z czasów powstania styczniowego Wierna rzeka(1912);
- Podejmując tematykę historyczną, Żeromski nawiązywał do problemów
współczesności, np. w utworach: Powieść o Udałym Walgierzu (Chimera 1905), Sen o szpadzie (1905), Echa leśne (1905), Nagi bruk (1906), Nokturn (1907), Słowo o bandosie (1908), Duma o hetmanie (1908), a także w tragedii Sułkowski (1910);
- Tematykę współczesną podjął w powieściach: Dzieje grzechu (tom 1-2, 1908), Uroda życia (1912), Przedwiośnie (1924, z datą 1925), w trylogii Walka z szatanem (1916-1919) oraz dramatach: Róża (1909), Turoń (1923), Uciekła mi przepióreczka (1924).
- Poematy prozą: Wisła (1918), Międzymorze (1923), Puszcza jodłowa (1925).
- Proza publicystyczna m.in.: Początek świata pracy (1919), Snobizm i postęp (1923).

Krótko o niektórych utworach Stefana Żeromskiego

Syzyfowe prace
Powieść Stefana Żeromskiego, która pierwodrukiem ukazała się w 1897 roku. Żeromski opublikował ją pod pseudonimem Maurycy Zych. W Syzyfowych pracach autor na podstawie własnych doświadczeń z dzieciństwa i lat młodzieńczych przedstawił obraz szkoły w rosyjskim Królestwie Polskim i walkę polskiej młodzieży z rusyfikacją. Tytuł powieści "Syzyfowe prace" ma się
odnosić do bezcelowych wysiłków zaborców rosyjskich mających na celu zrusyfikowanie młodzieży polskiej.
Jampolski o Syzyfowych pracach powiedział, że jest to powieść „ogromnej wartości, powieść-dokument i dzieło sztuki, przy czym obie te właściwości przenikają się w sposób nierozerwalny”, a W. Słodkowski pisał: „Istotnie, ta powieść o charakterze dokumentu historycznego, wyrosła z osobistych przeżyć pisarza i współczesnego jemu pokolenia młodzieży, zespoliła w sobie ogromne
wartości poznawcze i artystyczne. Najważniejsze problemy ówczesnego życia narodowego w Królestwie zostały przedstawione przez Żeromskiego na kartach Syzyfowych prac w sugestywnym obrazie artystycznym. Po mistrzowsku ukazał pisarz bogaty złożony świat uczuć i przeżyć młodzieży. Powieść stała się tym samym poematem o młodości, uogólnieniem dziejów pokolenia młodych w latach ucisku narodowego, w szkole apuchtinowskiej” .

Przedwiośnie
"Przedwiośnie" to typowo polska pora roku, niewystępująca praktycznie nigdzie indziej. Jest okresem przejściowym pomiędzy zimą, a wiosną, czasem stopniowego budzenia się do życia uśpionej zimowym snem przyrody. Jest też czasem nadziei na pełny rozkwit i lepszą, łatwiejszą przyszłość. Przedwiośnie zaskoczyć może nagłymi zmianami przyrody, powodziami. Podobnie Polska po
odzyskaniu niepodległości narażona była na liczne niebezpieczeństwa.

Ludzie bezdomni
Powieść osadzona jest w realiach końca XIX wieku i pokazuje idee pracy dla ludu oraz osobistego poświęcenia.

Rozdzióbią nas kruki, wrony – krótka nowela autorstwa Stefana Żeromskiego składająca się z trzech części, pełna aluzji do upadku powstania styczniowego.

Siłaczka
Tytuł jest używany jako skrót określający postawę wobec życia. Przez "Siłaczkę" w popularnym rozumieniu pojmuje się osoba oddaną idei niesienia oświaty nawet kosztem własnego życia i zdrowia. Tak postępuje Stasianauczycielka
wiejska. Stasia zjawiła się na kartkach noweli w drugiej jej części. Pierwsza część poświęcona jest doktorowi Pawłowi Obareckiemu. Dopiero na jego tle przedstawia nam autor Stanisławę Bozowską.

Wierna rzeka
Powieść opowiada o losach powstańca Józefa Odrowąża i Salomei Brynickiej. Akcja powieści rozgrywa się w roku 1863 podczas powstania styczniowego.

Zekranizowane powieści Stefana Żeromskiego

Dzieje grzechu (1918 reż. Antoni Bednarczyk, 1933 reż. Henryk Szaro, 1975 reż. Walerian Borowczyk)

Wierna rzeka
Rok 1863 – tytuł polskiego filmu niemego z 1922 r. w reż. Edwarda Puchalskiego
Wierna rzeka – tytuł filmu polskiego z 1936 r. w reż. Leonarda Buczkowskiego
Wierna rzeka – tytuł filmu polskiego z 1983 r. w reż. Tadeusza Chmielewskiego

Popioły (1965 reż. Andrzej Wajda)

Przedwiośnie
W roku 1928 swoją premierę miała adaptacja Przedwiośnia w reżyserii Henryka Szaro.
Powieść Żeromskiego przeniósł na ekran Filip Bajon. Film Przedwiośnie miał swoją premierę 2 marca 2001 roku, a główną rolę Cezarego Baryki zagrał Mateusz Damięcki

Uroda życia (1930 r. reż. Juliusz Gardan)

Wiatr od morza (1930 r. reż. Kazimierz Czyński)

Syzyfowe prace (2000 reż. Paweł Komorowski)

Adres:
ul. Lipowa 11, 97-400 Bełchatów
Kontakt:
tel. 44 /632-22-18; kom. 510-791-755
e-mail: 
sp4@belchatow.pl
Godziny pracy sekretariatu: 
pn., śr., czw., pt.: 7:00 - 16:00
wt.: 7:00 - 17:00